#ကိုဗစ်ကူးစက်ခြင်းဆိုင်ရာမေးခွန်းများ (16.7.21)
=================================
1. မင်္ဂလာပါ၊ တစ်ခုလောက် သိချင်လို့ပါ၊ ညီမ မိသားစု ၅ ယောက်မှ တူမ ၁ ယောက်ပဲ လွတ်ပြီး အကုန်ပိုးတွေ့ပါတယ်၊ သိချင်တာက တစ်အိပ်ရာထဲ အတူအိပ်ပြီး တူမလေးက ဘာလို့ ပိုးမကူးတာလဲ သိချင်တာပါ၊ ကျေဇူးပါ။ဖြေ - ကိုဗစ်ကို စစ်ဆေးရာတွင် Antigen test, NAAT နှင့် Antibody test ဟူ၍ ၃မျိုးရှိပါသည်။
- ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းတွင် NAAT နှင့် Antigen test ကို အဓိက အသုံးပြုပြီး ယခုတတိယလှိုင်းတွင် လူအများအသုံးပြုနေကြသော test မှာ Antigen test ဖြစ်သည်။
- Test များသည် ကိုဗစ်ကို ရှာဖွေစမ်းသပ်ရာတွင် အလွန်အသုံးဝင်သော်လည်း မည်သည့် test မှ ၁၀၀% မမှန်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် တစ်ခါတလေတွင် test များသည် false positive, false negative များ ရှိနိုင်ပါသည်။ (False positive ဆိုသည်မှာ လူနာတွင် ကိုဗစ်ပိုးမရှိသော်လည်း test တွင် positive ထွက်နေခြင်းကို ဆိုလိုပြီး false negative ဆိုသည်မှာ လူနာတွင် ကိုဗစ်ပိုးရှိနေသော်လည်း test တွင် negative ထွက်နေခြင်းကိုဆိုလိုသည်)
- ထို့ကြောင့် လူနာတွင် ရောဂါရှိ/ မရှိဆုံးဖြတ်ရာတွင်ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှု အဖြေတစ်ခုတည်းနှင့် ဆုံးဖြတ်၍ မရဘဲ
လူနာတွင် သံသယဖြစ်စရာ ရောဂါလက္ခဏာရှိ/ မရှိ ဓာတ်ခွဲမှုနည်းလမ်း မှန်ကန်မှုရှိ/ မရှိ sample ယူသည့် နည်းလမ်းနှင့် ယူသည့် အချိန် မှန်/ မမှန် ကိုဗစ်လူနာနှင့် ထိတွေ့ခဲ့မှု ရှိ/ မရှိ နှင့် ရောဂါအဖြစ်များသော နေရာတွင် နေထိုင်ခြင်းရှိ/ မရှိ စသည့်အချက်များစွာပေါ်တွင် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ရပါသည်။- ယခု ဖြစ်စဉ်တွင် negative ထွက်နေခြင်းသည် ရောဂါပိုး အမှန်တကယ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို false negative ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
2. တစ်အိမ်လုံး ကိုဗစ် ဖြစ်နေလို့ ကိုဗစ် positive လူနာ အချင်းချင်းရော isolate လုပ်ဖို့ လိုလား ခင်ဗျ?ကိုဗစ်ပိုး ကူးစက်ခံရသူ အချင်းချင်း mask မတပ်ဘဲ တစ်ခန်းတည်း နေထိုင်လို့ရပါသလား? အခြေအနေ ပိုဆိုးလာနိုင်ပါသလား?ဖြေ - တစ်အိမ်လုံး ကိုဗစ်ရှိ/ မရှိ ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးပြီး၍ ကိုဗစ်ဖြစ်တာ သေချာပါက (positive test result) သီးခြား Isolation လုပ်စရာ မလိုဘဲ အတူစုပေါင်း၍ Isolation လုပ်နိုင်ပါသည်။ #သို့သော် mask တပ်ခြင်း၊ လက်ဆေးခြင်း၊ ၆ ပေခွာ နေခြင်းတို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရပါမည်။
- ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ တစ်အိမ်လုံးသည် ကိုဗစ်ရှိ/ မရှိ ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးထားခြင်း မရှိဘဲ ရောဂါလက္ခဏာအရသာ ကိုဗစ်သံသယရှိသူများ ဖြစ်ပါက ဖြစ်နိုင်လျှင် တစ်ဦးချင်း သီးခြား Isolation လုပ်ရပါမည်။
3. Third wave ရဲ့ positive လူနာဆီက ကူးစက်နိုင်တဲ့ ရက်က ဘယ်နရက်လဲ? ၁၄ ရက်လား? ရက် ၂၀ လား ရှင့်? ရုံးက ကလေးတွေ အားလုံးနီးပါး positive ဖြစ်နေကြလို့ ပါရှင်၊ ကျန်သူတွေ မကူးစက်ရအောင် သူတိူ့ကို ဘယ်ချိန်ကာလမှစလို့ ဘယ်ချိန်ရောက်ရင် ရုံးပြန်တက်လို့ရတယ် ဆိုတာလေး ဖြေကြားပေးစေလိုပါတယ်။ဖြေ - ရောဂါလက္ခဏာမပြမီ ၁-၂ ရက်မှ စတင်ကူးစက်နိုင်ပါတယ်၊ အနည်းဆုံး တစ်ပတ်မှ အချို့ပြင်းထန်လျှင် ၂ ပတ်ထိ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အလွန်ပြင်းထန်သောလူနာများတွင် ရက်ပေါင်း ၂၀ထိ ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
- ရောဂါလက္ခဏာပြသူတွင် အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်အပြင် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာခြင်း၊ အဖျားမရှိတာ (ဆေးသောက်၍ အဖျားကျတာ မဖြစ်ရပါ) အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီအကြာမှသာ အခြားသူများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ထိတွေ့နိုင်ပါသည်။
- ပုံမှန်အတိုင်းဟုဆိုရာဝယ် mask တပ်၊ လက်ဆေး၊ ခပ်ခွာခွာနေခြင်းတို့ကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာဖို့လိုအပ်ပါသည်။
4. ဒီနေ့မနက်ပိုင်းမှာ အတူနေတဲ့ သူငယ်ချင်းက dead bodyနဲ့ ထိတွေ့မှု ရှိခဲ့ပါတယ်၊ဆုံးသွားတဲ့ dead body ကလည်း covid ပိုးတွေ့လူနာဖြစ်ပါတယ်၊ ကူးစက်နိုင်ပါသလား?
ဖြေ - သေဆုံးပြီး ရုပ်အလောင်းဆီမှတစ်ဆင့် ကိုဗစ်ကူးစက်ခြင်းကို မတွေ့ရှိရသော်လည်း လေ့လာနေဆဲဖြစ်သည့်အတွက် သတိထားပြီး ကိုင်တွယ်ရန် CDC (Center for Disease Control and Prevention) မှ အကြုံပြုထားပါသည်။
Dead body ကို ပွေ့ဖက်ခြင်း၊ နမ်းခြင်း၊ ဆေးကြောသန့်စင်ခြင်း၊ အဝတ်လဲလှယ်ပေးခြင်းတို့ကို အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောင်ရမည်။ သို့သော် dead body ကို ဓလေ့ထုံးစံအရ ဆေးကြောသန့်စင်ခြင်း၊ အဝတ်လဲလှယ်ခြင်းလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ပါက ဆောင်ရွက်ပေးသူက #PPE ဝတ်ဆင်ရန် အကြံပြုထားပါသည်။- မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာမှ ရရှိသော ပြာမှုန့်မှတစ်ဆင့် ပိုးမကူးစက်နိုင်ပါ။
5. Covid ဖြစ်ပြီး ပြန်ကောင်းသွားတဲ့သူက Covid ဖြစ်နေတဲ့ လူနာကို ပြုစုလို့ရလား?ဖြေ - နိုင်ငံတကာ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီး လူနာတွင် ကိုယ်ခံစွမ်းအားသည် အနည်းဆုံး ရက် ၉၀ ထိ ရှိနေတတ်သော်လည်း ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ရှိ/မရှိကို လေ့လာနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။
- ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီးနောက်တွင်လည်း နောက်တစ်ခေါက် ကိုဗစ်ပြန်ဖြစ်သည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိသောကြောင့် ကိုဗစ်ဖြစ်နေသော လူနာကို ပြုစု၍ ရ/ မရကို အတိအကျ မပြောနိုင်ပါ။
- လူနာကိုပြုစုရန် လိုအပ်ပါက mask တပ်ခြင်း၊ မကြာခဏ လက်ဆေးခြင်း၊ တတ်နိုင်သမျှ ၆ ပေ ခွာနေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ရန် အကြုံပြုလိုပါသည်။
6. Covid positive ဖြစ်လို့ 2 ပတ် isolation လည်း နေတယ်၊ သက်လည်း သက်သာတယ်ဆိုရင် 2 ပတ် ပြည့်တဲ့အခါ ပြန်စစ်လို့ positive ဖြစ်နေရင်ရော တခြားသူကို ကူးစက်နိုင်သေးလား ရှင့်?ဖြေ - ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီးနောက် ၃ လ အထိ positive ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။ သို့သော် တခြားသူကို မကူးစက်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ကိုဗစ်သံသယလက္ခဏာအသစ်များ ထပ်မပေါ်ပါက ပြန်လည်စစ်ဆေးရန်မလိုပါ။
7. ကျွန်မဖျားပြီး အနံ့မရတာ ၃ ရက် ရှိပါပြီ။ အိမ်မှာ သီးသန့်နေပါတယ်။ နောက်ပြီး နို့စို့ကလေးရှိလို့ ဘာဆက်လုပ်ရမှန်း မသိလို့ပါ၊ ကလေးနို့တိုက်လို့ရပါလား?ဖြေ - အောက်ပါပိုစ့်ရှိ မေးခွန်း ၁ ၏ အဖြေကို ပြန်လည် ရည်ညွှန်းအပ်ပါသည်။
