#ကိုဗစ်ကူးစက်ခြင်းဆိုင်ရာမေးခွန်းများ (20.7.21)
=================================
1. Positive ဖြစ်သူနဲ့ သုံးရေကန်တစ်ခုတည်း သုံးလို့ရ/ မရ သိချင်လို့ပါ ရှင့်ကျွန်မတို့ဒေသမှာ ချောင်းရေကို တစ်ရွာလုံး ဝိုင်းချိုးကြပါတယ်။ ကျွန်မတို့ အထက်ရွာမှာ Covid 19 ဖြစ်တဲ့သူ ရှိကြပါတယ်။ ချောင်းရေ၊ မြောင်းရေကတစ်ဆင့် ကိုဗစ်ပိုး ကူးစက်နိုင်ပါသလား?ကိုဗစ်ပိုးတွေ့ပြီး ပြန်ကောင်းတာ ၅ ရက်လောက် ရှိပြီးဖြစ်တဲ့ အိမ်ရဲ့ရေတွင်းကနေ ရေသွယ်ယူတာမျိုးရှိရင် ရောဂါပိုးကူးနိုင်ပါသလား ရှင့်?ဖြေ - ယနေ့အထိ ကိုဗစ်သည် #ရေမှတစ်ဆင့်ကူးစက်သည်ဟုမတွေ့ရှိသေးပါ။ သို့သော် ရေကူးကန်၊ ရေကန်တို့တွင် လူထူထပ်နေပါက (သို့မဟုတ်) ကိုဗစ်ပိုးရှိသူနှင့် ရေကူးကန်၊ ရေကန်တို့တွင် #အနီးကပ်နေမိပါက လေထဲမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
2. Delta variant က လေထဲကနေ ကူးဖို့ ၁၄ စက္ကန့် ဘဲ ကြာတယ်ဆိုတာ ဟုတ်ပါသလား ရှင့်?ဖြေ - Delta variant သည် လေထဲမှတစ်ဆင့် ၁၀ စက္ကန့်ခန့် စကားပြောရာမှ ကူးစက်နိုင်ခြေရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း အတည်ပြုကြာချိန် မတွေ့ရှိသေးပါ။ သို့သော် Delta Variant သည် မူလကိုဗစ်ထက် ၂-၃ ဆ ပိုမိုကူးစက်လွယ်ပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းတွင် ပိုမိုပွားများနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
3. ဖြစ်နေတဲ့သူ အချင်းချင်း အတူနေ လို့ရလား ရှင့်? တချို့က နည်းနည်း ပိုပြင်းထန်ပြီး တချို့က သက်သာနေတာမျိုးလည်း ရှိလို့ပါ။ ဖြေ - တစ်အိမ်လုံး ကိုဗစ်ရှိ/ မရှိ #ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးပြီး၍ ကိုဗစ်ဖြစ်တာ သေချာပါက (positive test result) သီးခြား Isolation လုပ်စရာ မလိုဘဲ အတူစုပေါင်း၍ Isolation လုပ်နိုင်ပါသည်။ #သို့သော် mask တပ်ခြင်း၊ လက်ဆေးခြင်း၊ ၆ ပေခွာ နေခြင်းတို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရပါမည်။
- ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ တစ်အိမ်လုံးသည် ကိုဗစ်ရှိ/ မရှိ #ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးထားခြင်းမရှိဘဲ ရောဂါလက္ခဏာအရသာ ကိုဗစ်သံသယရှိသူများ ဖြစ်ပါက ဖြစ်နိုင်လျှင် တစ်ဦးချင်း သီးခြား Isolation လုပ်ရပါမည်။
4. ကျွန်တော်စဖြစ်တဲ့နေ့ကစပြီး 12 ရက် ရှိပါပြီ၊ အနံ့လည်း ပြန်ရနေပါပြီ 2 ပတ် ပြည့်လို့ ဆေးရုံက ဆင်းခါနီးမှ ရောဂါဖြစ်စလူနာဆီက ထပ်ကူးနိုင်သေးလား? ဆေးရုံဆင်းရင်ရော အ၀တ်အစားပစ္စည်းတွေကို ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ? 10 ရက်ကျော်သွားရင် စိတ်ချရပြီလား?ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီး ပျောက်ကင်းခါစ ရက်ပိုင်းပဲ ရှိသေးတဲ့ လူတစ်ယောက်က အခုမှ စဖြစ်တဲ့ သူနဲ့ ထိစပ်မိရင် ထပ်ပြန်ဖြစ်လား ရှင့်?ကျွန်မက ကိုဗစ်ဖြစ်တာ ၁၄-၂၁ ရက်အတွင်း ရောက်ပါပြီ အဖိုးနဲ့အဖေက ကိုဗစ်ဖြစ်တာ ခုမှ တစ်ပတ်ကျော်မို့ အဖိုးတို့ကို ဆက်ပြုစုနေရင်း ပြန်ကူးနိုင်ပါသေးသလား ရှင့်?
ဖြေ - ပြန်လည်ကူးစက်သည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိသော်လည်း ရှားပါသည်။ အဝတ်အစားများကို သေချာစွာ လျှော်ဖွတ်၍ ပြန်လည်ဝတ်ဆင်နိုင်ပါသည်။
5. Covid ဖြစ်ပြီး လူနာ (ရက်၂၀ ကျော်ပါပြီ) နဲ့ အရင်လို ပုံမှန် ပြန်လည်နေထိုင်လို့ ရပါပြီလား? ဥပမာ-ဟင်းချိုတစ်ခွက်တည်း တူတူသောက်တာ ထမင်းတစ်ဝိုင်းတည်း စားတာတို့ပါ၊ သူတို့ရဲ့ တံတွေးဂလင်းကနေ ကူးနိုင်/ မကူးနိုင် သိချင်ပါတယ်။ဖြေ - ရောဂါလက္ခဏာပြသူတွင် အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်အပြင် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာခြင်း၊ အဖျားမရှိတာ (ဆေးသောက်၍ အဖျားကျတာ မဖြစ်ရပါ) အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီအကြာမှသာ အခြားသူများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ထိတွေ့နိုင်ပါသည်။
- ကိုဗစ်သည် #အစားအစာမှတစ်ဆင့်မကူးစက်နိုင်သောကြောင့် ကိုဗစ်ပြန်လည်သက်သာလာသောသူနှင့် ထမင်းတစ်ဝိုင်းတည်း စားသောက်လို့ ရပါသည်။
6. O သွေးတွေဟာ ကိုဗစ် ကူးစက်မှုရာခိုင်နှုန်း နည်းတယ်ဆိုတာ ဟုတ်ပါသလား ရှင့်?ဖြေ - ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကိုဗစ် စဖြစ်စဉ်ကာလများ၌ A သွေးအုပ်စုသည် ကိုဗစ်ကူးစက်နိုင်ခြေများပြီး O သွေးအုပ်စုများသည် ကိုဗစ်ကူးစက်နိုင်ခြေနည်းသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယခုနောက်ဆုံးတွေ့ရှိချက်များအရ ကိုဗစ်ကူးစက်နိုင်ခြေသည် #သွေးအုပ်စုနှင့်မသက်ဆိုင်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
7. ရောဂါပိုးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဘယ်လောက်ထိ ရှိနိုင်တာလဲ? ဒီနေ့ဆို ဖြစ်တာ ၁၄ ရက် ရှိပေမဲ့ အသက်ရှူရတာ ပုံမှန်မဟုတ်သေးလို့ပါ။ဖြေ - ရောဂါလက္ခဏာမပြမီ ၁-၂ ရက်မှ စတင်ကူးစက်နိုင်ပါတယ်၊ အနည်းဆုံး တစ်ပတ်မှ အချို့ပြင်းထန်လျှင် ၂ ပတ်ထိ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ အလွန်ပြင်းထန်သော လူနာများတွင် ရက်ပေါင်း ၂၀ ထိ ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
- ရောဂါလက္ခဏာပြသူတွင် အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်အပြင် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာခြင်း၊ အဖျားမရှိတာ (ဆေးသောက်၍ အဖျားကျတာ မဖြစ်ရပါ) အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီအကြာမှသာ အခြားသူများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ထိတွေ့နိုင်ပါသည်။
- ပုံမှန်အတိုင်းဟုဆိုရာဝယ် mask တပ်၊ လက်ဆေး၊ ခပ်ခွာခွာနေခြင်းတို့ကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာဖို့လိုအပ်ပါသည်။
8. မန္တလေးမှ နေပြည်တော်သို့ ပြန်လာရင် အိမ်တွင် သီးသန့် ဘယ်နှရက်ခွဲနေဖို့ လိုပါသလဲ ရှင်?ဖြေ -
#ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးမှုလုပ်ရန်အဆင်ပြေပါက စစ်ဆေးပြီး positive ထွက်သည့်ရက်မှ အနည်းဆုံး ၁၀ ရက် သီးသန့်နေရန် လိုအပ်ပါသည်။ #စစ်ဆေးရန်အဆင်မပြေပါက အိမ်တွင် သီးသန့် ၁၄ ရက်နေရန် လိုအပ်ပါသည်။ #ရောဂါလက္ခဏာပေါ်လာပါက ရောဂါလက္ခဏာစပေါ်သည့်ရက်မှ ပြန်တွက်ပြီး အနည်းဆုံး ၁၀ ရက်အပြင် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာခြင်း၊ အဖျားမရှိတာ (ဆေးသောက်၍ အဖျားကျတာ မဖြစ်ရပါ) အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီအကြာမှသာ အခြားသူများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ထိတွေ့နိုင်ပါသည်။- ပုံမှန်အတိုင်းဟုဆိုရာဝယ် mask တပ်၊ လက်ဆေး၊ ခပ်ခွာခွာနေခြင်းတို့ကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာဖို့လိုအပ်ပါသည်။
9. ချောင်းဆိုး၊ နှာချေ၊ စကားပြောတာကနေပဲ ကူးစက်နိုင်တာလား? တခြား ဘယ်လိုအခြေနေတွေကရော ကူးစက်နိုင်ပါလဲဗျ?ဖြေ - ကိုဗစ်သည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်း၊ စကားပြောခြင်းမှထွက်လာသော #အမှုန်အမွှားများမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
- ထိုအမှုန်အမွှားများကျသွားသောမျက်နှာပြင်ကို #ကိုင်မိသောလက်ဖြင့် မိမိ၏ မျက်စိ၊ နှာခေါင်း နှင့် ပါးစပ်တို့ကို ထိမိရာမှလည်း ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
- ရောဂါရှိသူနှင့် #အနီးကပ် ၆ ပေအတွင်း အတူရှိနေရာမှလည်း ကူးစက်နိုင်သည်။
- ထို့ကြောင့် maskတပ်ခြင်း၊ မကြာခဏလက်ဆေးခြင်း၊ ၆ပေခွာနေခြင်း၊ လူထူထပ်သော နေရာများ အလုံပိတ်သော အဆောက်အဦများကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ခြင်းတို့ဖြင့် ကိုဗစ်ကူးစက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
10. ကျွန်မနဲ့ သမီးလေးက ၁ ရက်နေ့က စဖြစ်တာ ခု ၁၈ ရက် ရှိပါပြီ၊ သက်သာပျောက်ကင်းနေပါပြီ၊ ကျွန်မအမျိုးသားက ကျွန်မတို့ကိုလုပ်ပေးရင်း သူက ခု positive ပါ၊ သူ့ဆီက ကျွန်မတို့ ပြန်ကူးနိုင်လား ရှင့်? လုံးချာလိုက်ပြီး မပြီးတော့မှာ စိုးလို့ပါ၊ သမီးလေးပြန်ကူးမှာ စိုးလို့ပါ၊ သပ်သပ်လည်း ခွဲမနေကြတော့လေ။ဖြေ - ပြန်လည်ကူးစက်သည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိသော်လည်း ရှားပါသည်။
- လူနာသည် မိမိတစ်ဦးတည်းနေရန် အဆင်ပြေပါက #သီးသန့်ခွဲနေရန် အကြံပြုလိုပါသည်။ အဆင်မပြေပါက ပြုစုမည့်သူရော လူနာရော mask တပ်ရန်၊ လူနာကိုပြုစုပြီးတိုင်း အရာဝတ္ထုများကို ကိုင်ပြီးတိုင်း လက်ဆေးရန်၊ အတတ်နိုင်ဆုံး ၆ ပေခွာနေရန်၊ အခန်းအား လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင်လုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
11. တတိယလှိုင်းက အခုမှ အစလို့ ပြောကြတယ်၊ ခုအတိုင်းဆက်သွားရင် နောင် သုံးပတ်အတွင်း လူဦးရေထက်ဝက်၂၇ သန်းခန့် ကူးစက်ခံရနိုင်တယ်။ ၁၀.၁၅ သန်းခန့် သေဆုံးသွားနိုင်တယ်လို့ အေးရှားတိုင်း သတင်းစာကြီးက ဆိုတယ်လို့ ဖတ်ရပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသလား?ဖြေ - မြန်မာမှာ ဖြစ်နေသော Covid 19 က အယ်လ်ဖာ (Alpha) နဲ့ ဒယ်လ်တာ (Delta) ဆိုတဲ့ မျိုးစိတ်တွေပါ။ ဒယ်လ်တာ (Delta) မျိုးစိတ်ဟာဆိုရင် ကူးစက်မှုနှုန်းမြန်တဲ့ မျိုးစိတ်ကွဲတစ်ခုလည်း ဖြစ်တယ်။
- အခုအချိန်မှာဆိုရင် #ပိုးတွေ့နှုန်းဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ မြင့်တက်လာပြီး 100 စစ်ရင် 37 ယောက်တွေ့တဲ့ အခြေအနေကို ရောက်ရှိလာတယ်။
- #သေဆုံးမှုနှုန်းအရ ပြောမယ်ဆိုရင်လည်း ရောဂါဖြစ်ပွားတဲ့ လူအရေအတွက်ရဲ့ 2.2 ရာခိုင်နှုန်းဟာ သေဆုံးနေတယ်လို့ ပြောလို့ရတယ်။ [စာရင်းများ အရ။ ပိုးမစစ်လိုက်ပဲ Covid သံသယနဲ့ သေဆုံးတဲ့ အရေအတွက်ကိုပါ ထည့်တွက်မယ်ဆို ပိုများလာနိုင်တယ်] သေဆုံးမှုဟာ အခုဆိုရင် တစ်နေ့ကို 280 လောက်ထိ သေဆုံးနေတယ်လို့ စာရင်းရှိ ဖော်ပြကြတယ်။ [စာရင်း မပါတာ မပါ]။
- သန်း 50 မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားတဲ့ အရေအတွက် first dose ရော second dose ရော ရတာက 1.2 သန်းလောက်ပဲ ရှိသေးတယ်။ coverage က #နည်းတယ် ပြောရမယ်။
- တကယ်က ဒီလိုအခြေအနေမှာ ကူးစက်မှု ကွင်းဆက်ကို ဖြတ်ရမယ့် ရောဂါကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ရမယ်။ လက်ဆေး၊ Mask တပ်၊ ခပ်ခွာခွာနေခြင်း၊ သီးသန့်ခွဲနေခြင်း အစရှိတာတွေကို သေချာလုပ်ရမယ်။
- ဒါပေမယ့် အခုအခြေအနေမှာက အဲ့လို လုပ်နေကြတာ မရှိဘူး။ Oxygen တန်းစီတဲ့ နေရာတွေမှာ ဆိုရင်လည်း Mask ကို #မေးချိတ်ထားတယ်။ အဲ့တော့ တစ်ယောက်ကနေ တစ်ယောက်ကူးစက်နှုန်းက ရှိနေမှာပဲ။ ကူးစက်နှုန်းလည်း မြင့်လာမှာပဲ။
- သုံးပတ်အတွင်း 27 သန်းကူးဖို့၊ ကူးတဲ့ထဲက တစ်ဝက်သေဖို့ ဆိုတာကတော့ 'သုံးပတ်အတွင်း' ဆိုတဲ့စကားလုံးကတော့ နည်းနည်းစဥ်းစားစရာ ဖြစ်ပါတယ်။ [မြန်မာရဲ့ လက်ရှိ စာရင်း အရကတော့] ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် အခုအချိန်မှာ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်း မလုံလောက်တာ၊ လူအင်အား မလုံလောက်တာ၊ ကျန်းမာရေး ကာကွယ်မှုလုပ်ငန်းတွေ၊ ကုသမှုလုပ်ငန်းတွေ အဆင်မပြေဖြစ်နေတာက သက်ရောက်မှု #အကြီးကြီးနဲ့ကိုရိုက်ခတ်နိုင်ပါတယ်။ 
12. မင်္ဂလာပါ၊ ကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသူများ ပိုး ကူးစက်နေပါတယ်၊ ဒါလေး ပြောပြပါ။ဖြေ - မည်သည့်ကာကွယ်ဆေးမှ ၁၀၀% ကာကွယ်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသော်လည်း ကိုဗစ်ပြန်လည်ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
- သို့သော် ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသူများတွင် ပြင်းထန်ကိုဗစ်ဖြစ်နိုင်မှု အလွန်နည်းပါသည်။ အများအားဖြင့် သာမန်ရောဂါလက္ခဏာများသာ ခံစားရတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှုံပြီးလျှင်လည်း mask တပ်ခြင်း၊ လက်ဆေးခြင်း၊ ၆ ပေခွာနေခြင်းတို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန်လိုအပ်ပါသည်။
13. အပြင်ထွက်ရင် mask 2 ထပ်တပ်ပြီး face shield နဲ့ cap ဆောင်းပါတယ် ပူပြီး ချွေးထွက်တဲ့အခါ နဖူးကချွေး မျက်လုံး၊ ပါးစပ်ထဲ တစ်ခါတစ်ရံ ဝင်ပါတယ် Positive သမားနဲ့ ထိတွေ့မှုရှိလျှင် ကူးစက်နိုင်ပါသလား ရှင့်?ဖြေ - ကိုဗစ်ပိုးသည် #ချွေးမှတစ်ဆင့် မကူးစက်နိုင်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
